Vraag ik te veel van bedrijven?

Op de blog Awkward Duckling staat een goed stuk over greenwashing. Hierin legt Tessa haarfijn uit op wat voor manieren merken en bedrijven ons soms misleiden door zich groener voor te doen dan ze zijn. Tegen één van de treffende voorbeelden die Tessa gaf, was ik tijdens onze verhuizing toevallig ook aangelopen. Achterop onze verhuisbus stond: ‘Huren is milieubewust’. Klopt natuurlijk, maar het zou mij verbazen als er veel mensen die iets groots moeten vervoeren serieus overwegen ‘Zullen we een busje kopen of toch maar huren?’ Dit statement is dus puur gebakken lucht: het geeft een groene glans aan een bedrijf dat verder niets actiefs aan duurzaamheid doet. Greenwashing.

Dit beeld is wat willekeurig, maar ik wist echt even niet wat ik bij deze post moest plaatsen en ik wilde ‘m gewoon online hebben. En de relatie met onze kat is ook gebaseerd op vertrouwen in plaats van op perfectie. Nu spoiler ik. Oh ja, katten doen het altijd goed.

Te kritisch
Zelf ben ik inmiddels best alert en kritisch op de duurzame claims van bedrijven. Maar een reactie op het artikel van Tessa zetten me aan het denken. Lidia vertelde hoe bedrijven soms zo onzeker worden van al die kritische groenerikken, dat ze bijna bang worden om nog aan iets duurzaams te beginnen. Er is immers altijd wel iemand voor wie het niet goed en vooral niet groen genoeg is. Je let dan misschien op je energie-uitstoot, maar heb je ook aan je materiaalgebruik gedacht? De werknemers? Dieren? Chemicaliën? Verpakkingsmateriaal? Het vervoer? Palmolie?

Ik kan me best voorstellen dat dat demotiverend is voor een bedrijf dat wil vergroenen en misschien maak ik me zelf ook wel schuldig aan dit soort gedrag. Ben ik te kritisch? Te negatief? Verwacht ik te veel in één keer?  Wellicht druk ik daarmee goedbedoelde groene ontwikkelingen harteloos de kop in voor ze tot volle wasdom zijn gekomen. Dat wil ik uiteraard niet op mijn geweten hebben.

Juichen
Op persoonlijk niveau probeer ik alle pogingen tot duurzaamheid aan te moedigen. Of iemand in mijn omgeving nu besluit om voortaan een hervulbare waterfles te gebruiken, een dag per week vlees te laten staan of meer tweedehands te kopen, ik sta te juichen aan de zijlijn. Een driewerf hoera voor elke stap in de groene richting. Dat is iets waar ik echt in geloof, ook omdat te radicale veranderingen vaak moeilijk vol te houden zijn.

De vraag is of ik bedrijven dan langs een andere meetlat leg? Dat zou eigenlijk raar zijn. Achter bedrijven gaan immers ook gewoon doodgewone mensen schuil. Met principes, idealen, verwachtingen en hier en daar een praktisch bezwaar of een foutje. Waarom zou ik van bedrijven dan meer verwachten dan van individuen?

Eerlijkheid
Toch denk ik dat dit niet het geval is. Ook van bedrijven eis ik namelijk geen perfectie. Dat zou ook reuze onredelijk zijn, want mijn eigen leefstijl is ook niet zo groen als gras. Ik doe heus mijn best hoor en ik leer steeds meer bij. Maar ik ben nog altijd een onderdeel van de westerse consumptiemaatschappij en heb alleen daarom al absoluut een grotere ecologische voetafdruk dan me toekomt. Daar komen mijn dagelijkse missers en worstelingen nog bij, zodat ik toch voor het gemak van pasta uit de supermarkt ga in plaats van even naar de verpakkingsvrije winkel te fietsen. Ik ben verre van perfect en dat vraag ik ook niet van anderen, ook niet van bedrijven. Maar wat ik wel vraag, is eerlijkheid.

Ik wil bedrijven die de zaken niet fraaier voorstellen dan ze zijn. Die niet verhullen, maar laten zien wat hun afwegingen en knelpunten zijn, zeker als iemand daar specifiek naar vraagt. Die – of het nu vanuit oprechte overtuiging of economische belangen – stappen zetten in de duurzame richting zetten. Dat hoeft niet allemaal in één keer goed, als er maar niet verfraaid of ronduit gelogen wordt. Dat is in feite niet meer of minder dan ik van mijn medemensen verwacht.

Utopie
Waarschijnlijk is dit alles trouwens een vrij utopische gedachte. De hele reclame- en daarmee de bedrijfswereld is immers gebaseerd op het oproepen van luchtkastelen, waarin dat ene product precies al jouw problemen oplost. Reclames zijn gebaseerd op het oproepen van verhalen en emoties die in feite niets met het product te maken hebben, maar die wel zorgen dat wij in de onmisbaarheid ervan gaan geloven. In die wereld is weinig plaats voor realisme.

Als we realistisch zijn, dan beseffen we dat elk nieuw ding dat wij kopen impact heeft op de aarde. Het vraagt grondstoffen die we misschien maar één keer kunnen gebruiken en energie, ook van de mensen die het maken. Als we realistisch zijn, dan draait het bij bedrijven om geld verdienen. Logisch, want ook ondernemers (en hun werknemers) moeten kunnen leven. Producten moeten verkocht worden en daarom zullen er concessies worden gedaan, ook wel eens aan een prachtig ideaal. Snap ik. Maar wees er eerlijk over en laat de consument beslissen waar hij mee in zee wil gaan.

Het loont
Als je het zo bekijkt, lijkt eerlijk en realistisch zijn bedrijven weinig op te leveren. Waarom zou je de mensen die niet geïnteresseerd zijn in ‘het eerlijke verhaal’ er immers mee lastig vallen? En de mensen die wel graag willen weten wat er achter hun aankopen schuilgaat, kun je maar helemaal beter te vriend houden.

Toch denk ik dat eerlijkheid ook zinvol is en veel kan opleveren. Ik weet het uit eigen ervaring. In feite ben ik zelf ook een verkoper: mijn blog is het product waarvan ik hoop dat de hele wereld – oké de hele Nederlandstalige wereld – het gaat lezen. Het is verleidelijk om hier een ideale versie van mezelf in de etalage te zetten: kijk mij eens zero waste leven, verantwoord eten, bewust leven, mezelf wegcijferen voor de wereld. Maar dat is niet de realiteit. De realiteit is dat ik van alles probeer, sommige gewoontes vasthoud, anderen laat varen en aan weer andere – waarvan ik dondersgoed weet dat ze een stuk verantwoorder zouden zijn – niet eens begin.

Ik probeer daar eerlijk over te zijn, daarom schrijf ik regelmatig over de dingen waar ik tegenaan loop, waar ik mee zit, die ik niet snap of die me niet lukken. Dat levert me iets op: herkenbaarheid – perfectie kan namelijk nogal intimiderend zijn, ook dat weet ik uit ervaring – maar ook begrip en vooral een hele stapel nuttige tips, waar ik weer stappen mee kan zetten om mijn idealen een beetje meer vorm te geven.

Ja, af en toe krijg ook ik kritische vragen. Maar ook die helpen me. Als het niet is om een nieuwe stap te zetten, dan in elk geval om mijn keuzes beter te kunnen afwegen en verantwoorden. Zo krijg ik nog scherper voor ogen wat ik belangrijk vind en dat is de basis van alle verandering.

Wederzijds
Natuurlijk kan ik mezelf niet één op één vergelijken met een internationaal kledingmerk. Maar aangezien ik er van overtuigd ben dat meer en meer mensen interesse krijgen in de wereld achter hun spullen en we ook steeds meer mogelijkheden hebben om de waarheid daarover te achterhalen, denk ik dat het geen kwaad kan om te investeren in een goede relatie met ons, potentiële kopers. En  goede relaties zijn gebaseerd op vertrouwen, nietwaar? 

Volgens mij komt het van twee kanten. Bedrijven moeten laten zien dat ze ons vertrouwen waard zijn. Open en controleerbaar worden. Te beginnen met het controleren van hun eigen productieprocessen, want die zijn door ultieme versplintering en globalisering van het maakproces voor heel veel producenten zelf niet eens meer duidelijk.

En wij consumenten, wij moeten laten zien dat wij eerlijkheid waarderen. Niet alleen een eerlijk productieproces, maar ook eerlijkheid óver dat productieproces. Dat levert ons uiteindelijk een hoop op: een wereld waarin we gefundeerde en weloverwogen keuzes kunnen maken over waar we ons geld aan besteden. Ik wil heel graag weten waar ik voor kies en aan bijdraag. Jij ook?

P.S. Pas na het schrijven van deze post ontdekte ik dat dit artikel over het merk Pepaloves best wel duidelijk laat zien hoe ik hier in sta. Het merk is misschien nog niet perfect, maar wel goed bezig en vooral eerlijk. Dat waardeer ik enorm en dat is precies waarom ik er ook over schrijf.

  1. Soms doen bedrijven iets hartstikke goed, maar communiceren ze er niet over. Waardoor je dan toch gaat ‘klagen’. Ik had het onlangs met een bestelling bij http://www.degroenezaak.nl. Mijn vriend wilde graag voor zijn verjaardag een KRNWTR karaf en glazen dus die heb ik toen daar besteld. Mijn verbazing was dan ook groot dat in de verpakking piepschuim en plastic zat. Na ‘klagen’ hierover bleek dus dat ze biologisch afbreekbare piepschuim gebruiken en het plastic was hergebruikt van een pakket dat zij hadden gehad. Ik heb ze de suggestie aan de hand gedaan om deze goede actie op de pakbon te zetten. Maar of ze iets met deze suggestie gedaan hebben? Suggesties geven hoe het beter/groener kan is denk ik een goede manier. Of denk je daar anders over? Het zou wel fijn zijn als je vervolgens feedback krijgt over wat er met je suggestie gebeurt. Of is dat te veel gevraagd?

    1. Zoiets heb ik ook wel eens gehad inderdaad. Het is een beetje de andere kant van het verhaal: bedrijven die te bescheiden zijn. Ik denk dat het geven van suggesties altijd goed is je geeft informatie én je laat zien wat je belangrijk vindt. Natuurlijk is het fijn om daar een reactie op te krijgen, dat schept vertrouwen en is een blijk van waardering voor jouw moeite, waardoor je het eerder nog een keer zal doen denk ik. Kan me voorstellen dat het er wel eens bij inschiet bij een bedrijf, maar het zou zeker goed zijn!

  2. Goed stuk! Ik betrap me er zelf wel eens op dat ik soms met twee maten meet. Zo vind ik het fantastisch als een niet-duurzaam bedrijf duurzame stappen zet (ook al is het wellicht uit commercieel oogpunt, iedere stap is er één). Aan de andere kant voelde ik mij echt belazerd toen een groen cosmeticamerk (waar ik echt mega enthousiast over was) toch in China bleek te verkopen. Daar gaat dan je geloofwaardigheid. Toen kon/wilde ik dit merk niet langer ‘promoten’. Terwijl ze op alle andere fronten wél goed bezig zijn. Het stak me vooral omdat ze niet eerlijk waren. Zo ontzettend jammer!

    1. Ik denk dat helemaal objectief zijn nooit helemaal lukt, we worden sowieso ook beïnvloed door wat we bijvoorbeeld mooi vinden. Ik ben juist weer achterdochtiger bij grote bedrijven dan bij de kleintjes. Maar jouw verhaal laat ook weer zien dat eerlijkheid zó belangrijk is. Zeker bij de kritische consument red je het anders niet.

  3. Heel goed geschreven Hermien 🙂 En zo waar!! Ik denk het ook vaak genoeg. Als bedrijven nou maar eerlijk waren, dan hoef ik niet zo te graven en te zoeken en kan ik de keuze voor mij gewoon zelf maken in plaats van dat de keuze voor mij wordt gemaakt en ik er achteraf achter kom dat het de verkeerde was, gebaseerd op leugens.

    1. Het zou mooi zijn he? Ook onze keuzes zijn misschien niet altijd perfect, maar ik zou ze wel graag geïnformeerd maken. Je hebt helemaal gelijk!

  4. Zo goed dat je hier aandacht aan besteed! Het is zeker waar dat milder zijn ook wat waard is. Ik merk het nu zelf ook. Ik wil voor het eerst een product op de markt brengen waarvan ik weet dat mensen er enorm veel aan gaan hebben. Een digitale variant is mogelijk maar niet werkbaar in de praktijk en een 100% duurzame variant is zó duur dat het gewoon niet uitkan. Daarom heb ik besloten om voor 50% voor duurzaam te gaan. Anders kan het simpelweg gewoon niet uit. Zo jammer maar ik hoop dat ik het steeds groener kan maken.

    1. Oeh, ik ben nu heel benieuwd waar dit over gaat! Bijzonder dat je het nu ook een keer ‘van de andere kant’ meemaakt hoe het zelfs met de beste bedoelingen niet haalbaar is om dingen precies zo te doen als je zelf zou willen. Dat stemt inderdaad mild.

  5. Mooi stuk! De basis ligt wat mij betreft ook vooral in eerlijkheid en openheid. Als bedrijf kun je het inderdaad niet voor iedereen perfect doen (als persoon trouwens ook niet). Maar er is een groot verschil tussen iets symbolisch verbeteren en dat van de daken schreeuwen, of serieus aan de slag met milieuvriendelijke bedrijfsvoering en dat stapje bij beetje doorvoeren (en dus ook stapje bij beetje communiceren). Dat eerste valt voor mij onder greenwashing en daar maken een hoop bedrijven zich toch wel schuldig aan. Dat tweede is prijzenswaardig (en zou wat mij betreft vaker onder de aandacht mogen komen). Juist ook omdat bedrijven zóveel impact kunnen hebben.

    1. Het zit ‘m inderdaad heel erg in de communicatie. Ik snap wel dat het voor bedrijven aantrekkelijk kan zijn om alles breed uit te meten, maar zeker voor een kritische doelgroep kan het volgens mij juist beter zijn om je proces eerlijk te communiceren. Kweek je zoveel meer goede wil mee.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.